Türkçe Dersi Öğretim Programlarının Terminolojik Açıdan Karşılaştırılması (2019-2024)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18201644Anahtar Kelimeler:
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), Türkçe Eğitimi, Türkçe Programları, Terminoloji, DönüşümÖzet
Bu çalışmanın temel amacı, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ile 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nı terminolojik açıdan karşılaştırarak programlar arasındaki kavramsal dönüşümü ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımlarımdan durum çalışmasına göre yürütülen araştırmada veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu kapsamda, her iki programın özel amaçları, uygulama esasları, öğrenme hedefleri ve tema adlandırmaları karşılaştırmalı bir analize tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular, 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın terminolojik yapısının 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’na göre daha teknik, süreç temelli ve çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu terminolojik dönüşüm, programın odaklandığı esasları da etkilemiştir. Nitekim 2019 programında öğrenme hedefleri, “kazanım” kavramı çerçevesinde tek katmanlı olarak tanımlanırken 2024 programında bu yapı “öğrenme çıktısı”, “süreç bileşenleri”, “kavramsal beceriler” ve “alan becerileri” gibi terimlerle bütüncül bir çıktı süreç sistemine dönüştürülmüştür. Ayrıca güncel programda, öğrenci etkililiğini artırmaya yönelik bir yaklaşımla öğrenci rolü ve stratejilerinin, uygulamaya dayalı bir anlayıştan süreci “yönetme” odaklı bir terminolojiye taşındığı görülmektedir. Programda yer alan temalarda ise soyut ve alan temelli kavramlardan uzaklaşılarak deneyim temelli, psikososyal ve daha ayrıntılı başlıklara doğru belirgin bir yönelim olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın, öğretim çerçevesini terminolojik boyutuyla da kapsamlı bir şekilde yeniden yapılandırdığı belirlenmiştir.
Referanslar
Bobbitt, J. F. (2017). Eğitim programı (Çev. M. E. Rüzgâr). Pegem Akademi Yayınları.
Bogdan, R. & Biklen, S. K. (1992). Qualitative research for education: An introduction to theory and methods. Allyn & Bacon.
Creswell, J. W. (2025). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Siyasal Kitap Yayınevi.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. E. Karadağ (Ed.), Nobel Yayınları.
Dilâçar, A. (1982). Terim nedir? K. Türkay (Ed.), A. Dilâçar içinde (ss.143-148). TDK Yayınları.
Guba, E. G. (1981). Criteria for assessing the trustworthiness of naturalistic inquiries. Educational Communication and Technology Journal, 29(2), 75-92.
Guba, E., & Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
Göktolga, O. (2004). Bilim terimlerinin Türkçeleştirilmesi. Abant İzzet Baysal Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8, 103-111.
MEB (2019). Türkçe dersi öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
MEB (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. (Çev. S. Turan), Nobel Yayıncılık.
Myers, M. D. (2009). Qualitative research in business and management. SAGE.
Roberts, C. W. (2020). Text analysis for the social sciences: methods for drawing statistical ınferences from texts and transcripts. Routledge.
Robson, C. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri: Gerçek dünya araştırması. (Çev. Ş. Çınkır & N. Demirkasımoğlu). Anı Yayıncılık.
Tutar, H. & Erdem, A. T. (2022). Örnekleriyle bilimsel araştırma yöntemleri ve spss uygulamaları. Seçkin Yayıncılık.
Öznurhan, H. (2020). Istılah. TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) içinde (c.2, s.575-576). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Wagner, C., Kawulich, B. & Garner, M. (2012). Doing social research: A global context. McGraw-Hill Higher Education.
Walford, G. (2020). Ethnography is not qualitative. Ethnography and Education, 15(1), 122-135.
Willig, C. (2013). Introducing qualitative research in psychology. McGraw-hill Education.
Zülifkâr, H. (2009). Yüksek öğretimde terim sorunları. Türkçenin eğitimi ve öğretimi üzerine konuşmalar içinde (ss. 19-25). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Zülfikar, H. (2011). Terim sorunları ve terim yapma yolları. TDK Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Gökhan Güneş
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Eğitim Dil ve Edebiyat Dergisi'nde yayımlanan makaleler, yazarın tercihi doğrultusunda Creative Commons lisanslarından CC BY veya CC BY-NC kapsamında yayımlanır. Bu lisanslar, eserlerin paylaşılmasını ve yeniden kullanılmasını kolaylaştırırken, yazarların telif hakkını ellerinde tutmalarını sağlar. CC BY lisansı, eserin ticari ya da ticari olmayan her türlü kullanımına izin verirken; CC BY-NC lisansı yalnızca ticari olmayan kullanımlara izin verir ve ticari kullanımlar için yazar izni gerektirir. Her iki lisans türünde de eser sahibine atıf yapılması zorunludur.
CC BY 4.0 Lisansı altında bunları yapmakta özgürsünüz:
CC BY NC 4.0 Lisansı altında bunları yapmakta özgürsünüz:
Yazarların kendi makalelerinin telif hakkını elinde tutmalarına izin verilmeyen durumlarda, yazarlar makalelerini göndermeden önce dergi sekreteryası ile iletişime geçmeli, böylece standart dışı telif hakkı taleplerinin karşılanıp karşılanamayacağı konusunda tavsiyede bulunabiliriz. Ayrıca yazarlara, uyumluluğu sağlamak için fon sağlayıcılarının gereksinimlerini kontrol etmeleri önerilir.
